شدند كه ابو الحسن براى آنها فرستاد . كسى كه اين مبادله را آغاز كرد اخشيذ محمد بن طغج امير مصر و شام و سرحدات شامى بود ابو عمير عدى بن احمد بن عبد الباقى اذنى شيخ و مرد موجه سرحدات در ذىحجهء سال سيصد و سى و چهارم در دمشق پيش وى آمده بود . ما نيز در آن وقت بدمشق بوديم و يوانس انسيبطوس بطريقوس مسدقوس راهب فرستادهء شام روم نيز براى انجام كار مبادله همراه وى بود . اين يوانس مردى كاردان بود و از اخبار ملوك يونان و روم و فيلسوفان كه در هر دوران بوده‌اند اطلاع داشت و چيزى از آراى آنها مىدانست . در اين هنگام اخشيذ سخت بيمار بود و بروز جمعه هشتم ذى حجهء همان سال بمرد و ابو المسك كافور اخشيذى با سپاه مصر برگشت و ابو عمير مسدقوس را با خود بدربار فلسطين برد و سى هزار دينار از اموال اين مبادله به آنها داد كه سوى شهر صور رفتند و از راه دريا به طرسوس شدند و چون به آنجا رسيدند بشرى ثملى سرحد دار شام با ابو الحسن بن حمدان نامه نوشت و براى او بر منابر دربندهاى شمام دعا كرد كه او نيز در انجام اين مبادله بكوشيد و بنام او معروف و به دو منصوب شد . مسعودى گويد : اين آخرين مبادله‌ايست كه تا وقت حاضر و تاريخ اين كتاب ميان مسلمانان و روميان بوده است . مبادله‌هاى ديگر نيز گفته شده كه ما آن را درست ندانستيم كه نه كار آن مشهور و نه خبرش معروف است . از جمله مبادله‌اى كه گويند بدوران مهدى بدست نقاش انطاكى بوده و ديگر مبادله‌اى كه بروزگار رشيد در شوال سال صد و هشتاد و يكم بدست عياض بن سنان سرحد دار شام بوده است و مبادله‌اى كه بدست ثابت بن نصر در ايام امين در ذى قعدهء سال صد و نود و چهارم بوده است ، و مبادله اى كه در ايام مأمون در ذى قعدهء سال دويست و يكم بدست ثابت بوده است ، و مبادله‌اى كه در ايام متوكل به سال دويست و چهل و هفتم بدست محمد بن على بوده است ، و مبادله‌اى كه در ايام معتمد در ماه رمضان سال